मुलांची उंची किती वयापर्यंत वाढते?

सामान्यपणे वयाच्या 18 वर्षापर्यंत उंची वाढते. त्यामुळे मुलांची योग्य वयात पुरेशी वाढ आणि उंची वाढावी याकरिता पालक प्रयत्न करत असतात.

आपली उंची ही आपल्या व्यक्तिमत्त्वाचा प्रमुख घटक आहे. बरेचदा अनुवांशिकतेमुळे उंची कमी असल्याचे आपण आजुबाजुला कुटुंबांचे निरीक्षण नोंदवले असेलच!

आनुवंशिकता आपल्या अनेक पिढीमध्ये प्रभाव सोडत जाते. उंची कमी असल्यामुळे न्युनगंड निर्माण होतात. लहान वयात मुलांच्या हळव्या मनावर याचे दुरगामी परिणाम रेखाटले जातात. बुटकी, खुजी, वांगी अशी चिडवणुक केली जाते ज्यामुळे बालमनावर त्याचा विपरित परिणाम होतो.

मात्र कमी उंची बर्‍याच स्वप्नांना सुरुंग लावते. मुला-मुलींना आपण चांगले करिअर करावे हे स्वप्न उराशी बाळगुण शिकवले जाते मात्र बरेचदा काही करिअर क्षेत्रांत उंचीचे मानक पूर्ण होणे आवश्यक असते.

डिफेन्स करिअर, पोलिस, आर्मी, नेव्ही, एअरफोर्स, विमानसेवा, पायलट, हवाई सेवा या क्षेत्रांमध्ये उंचीला खुप महत्व दिले जाते.अगदी १-१ सेमी उंचीवरुन मुलांची स्वप्ने तुटत‍ात.मुले- मुली नैराश्यात जातात!

याकरता तसेच समाजात योग्य उंचीमुळे प्रतिष्ठा मान-मरातब मिळतो असे आपण पाहिले आहे. नेता किंवा लीडरशिप करणारे नेतृत्व उंच डौलदार असेल तर व्यक्तिमत्त्वाची छाप अनुयायांवर नक्कीच पडताना आपण पाहतो.

पायलट, सेलर,डिफेन्स पोलिस यांत करिअरची स्वप्न पाहणाऱ्या मुलांची उत्तुंग भरारी घेण्यासाठी आज कालच्या युगामध्ये उंची वाढण्याबद्दल लोक सजग झाले आहेत.वेगवेगळेऔषधोपचार व्यायाम, सर्जरीकडे लोक वळु लागले आहेत.

यासाठीच योग्य उंची असणे अतिशय आवश्यक मानले जाते!तर ही होती उंची वाढवण्यामागची महत्वाची कारणे.

उंची किती वर्षापर्यंत वाढते?

आपल्या मेंदुमध्ये पिट्युटरी ग्लँड नावाची एक ग्रंथी असते जी शरीराला वाढीस उत्तेजना देणारे HGH हार्मोन म्हणजेच ह्युमन ग्रोथ हार्मोन स्त्रवण्याचे काम करते. वैद्यकशास्त्रानुसार साधारणता मानवाची उंची वयाच्या 18 वर्षापर्यंत वाढते.

मात्र काही शास्त्रज्ञांच्या उंची वाढवण्याबद्दलची मते भिन्न- भिन्न आढळुन आली आहेत. काही शास्त्रज्ञांच्या मते ठराविक वयोमर्यादेपर्यंतच उंची वाढते, तर काहींनी अगदी मरेपर्यंत उंची वाढण्याचा दावा देखील केला आहे.

साधारणत: किशोरअवस्थेपासुन मुले व मुली यांच्या शरीराचा विकास व वाढ होऊ लागल्यानंतर पौगंडावस्था व तारुण्याच्या उंबरठयावर उंची वाडत जाते. साधारण किशोरअवस्थेपासुन दहा वर्षांच्या काळामध्ये मुलांच्या व मुलींच्या शरीरात बरेचसे शारीरिक व मानसिक बदल होऊन वाढीला पुरकता येत असते.

मुला-मुलींच्या वाढीच्या काळामध्ये त्यांच्या आहारावर व व्यायामावर योग्य लक्ष ठेवल्यास वाढ व विकासाबद्दल चांगले रिझल्ट मिळवता येवू शकतात.

काही शास्त्रज्ञांच्या मते गरोदरपणामध्ये देखील महिलांमध्ये उंची वाढण्याचे प्रमाण दिसून आले आहे. तसेच काही वैद्यकीय तज्ञांचा नुसार योग्य व्यायाम व उंची वाढण्यासाठी असलेल्या कसरती केल्यास उंची कोणत्याही वयात व कधीही वाढवता येऊ शकते.

मुलांची उंची किती वर्षापर्यंत वाढते?

किशोर अवस्थेपासुन ते पौगंडावस्थेपर्यंत मुलांच्या व मुलींच्या शरीरामध्ये अनेक नैसर्गिक बदल होत असतात. मुलींच्या तुलनेत मुलांची पौगंडावस्था थोडी उशीरा येते. १४ वर्षांनंतर मुलांच्या शरीराची वाढ होण्यास सुरवात होते. १६ व्या ते १९ व्या वर्षात मुले वडीलांच्या डोक्यावर जातात म्हणजेच भरपुर उंच होतात. साधारणत: 14 ते 16 वर्षाच्या वयाच्या मुलांमध्ये शरीरात बदल व उंचीत वाढ सुरू होऊ लागते व ही वाढ २१ व्या वर्षापर्यंत भरपुर चांगली होते. याकाळात मुलांकडून सायकलिंग, कसरती ,रनिंग व्यायाम करून घेतल्यास व जोडीला योग्य चौरस व सकस आहार दिल्यास त्यांची उंची सरासरी पेक्षा जास्त वाढवता येवु शकते.

मुलीची उंची किती वर्षापर्यंत वाढते?

मुलींमध्ये शरीरात बदल लवकर सुरु होतात. पूर्वी मासिकपाळीचे वय १२-१४ इतके होते. मात्र आज-काल खाण्यापिण्याचा दर्जा घसरल्यामुळे व हायब्रिड आहारांमुळे अगदी दहा वर्षाच्या मुलींना देखील मासिक पाळी सुरू होत आहे. त्यामुळे मुलींच्या शरीरवाढीची सुरुवात मुलांपेक्षा फार लवकर होते.

मासिक पाळी सुरु झाल्यानंतर मुलींच्या शरीरामध्ये बदल होऊ लागतात व ग्रोथ हार्मोन सक्रीय झालेले असतात त्यामुळे मुलींची उंची जोमाने वाढते. शरीर भरते. याकाळात मुली वर्गातील मुलांपेक्षा उंच दिसु लागतात. या काळामध्ये मुलींना सकस आहार द्यावा. ज्यामुळे मुलींची उंची देखील व्यवस्थित वाढवता येऊ शकते.

साधारणतः 10 वर्षापासून ते 18 वर्षापर्यंत मुलींची उंची वाढते. त्यामुळे या काळामध्ये मुलींची उंची वाढवण्याकरता आहार,व्यायाम यावर जास्त प्रमाणात भर दिला गेला पाहिजे व त्यादृष्टीने प्रयत्न केले पाहिजे.
उंची न वाढण्याची कारणे

उंची न वाढण्याची अनेक कारणे आहेत

अनुवंशिकता :- आनुवंशिकता हा देखील उंचीवर प्रभाव करणारे महत्त्वाचे कारण मानले जाते. अनुवंशिकता म्हणजे जर एखाद्या कुटुंबामधील पूर्वज हे उंचीने सरासरीपेक्षा कमी असतील तर त्या व्यक्तीच्या पुढच्या पिढ्यानपिढ्यांमध्ये देखील उंची कमी पाहायला मिळते. मात्र अशावेळी उंची जास्त असलेल्या कुटुंबातील मुलगी जर आपल्या घरात लग्न करून आली तर तिच्यामुळे पुढच्या पिढीची उंचीही सरासरीपेक्षा जास्त होण्यास मदत होते व हा दोष देखील हळूहळू कमी होत उंची चांगली ठेवता येते.

जन्मजात दोष – बरेचदा आईच्या गर्भात वाढणार्‍या बाळाच्या वाढी दरम्यान काही जन्मजात दोष निर्माण होतात. याचा परिणाम मुलांच्या शारीरिक व आंतरिक वाढीवर होत असतो. ज्यामुळे मुलांची उंची ही सरासरीपेक्षा कमी राहते, अशा समस्या या मेडिसीनद्वारे किंवा उपचारांद्वारे दूर करता येऊ शकतात.

व्यायामाचा अभाव- मुले व मुली हे वाढीस लागल्यानंतर त्यांच्याकडून योग्य शारीरिक कसरती करून घेतला पाहिजे. आजकाल मुले घरकोंबड्यासारखी फोन,टी.व्ही पाहत बसतात. मोबाईलमुळे मुले आता आउट डोअर गेम खेळणे बंद झाले आहेत. जर वाढत्या वयातील मुलांकडून या वयात योग्य शारीरिक कसरती व व्यायाम करून घेतला नाही तर उंची खुंटणे, खुजेपणा होणे अशा प्रकारच्या समस्यांचा सामना करावा लागतो.

पौष्टिक आहाराची कमतरता- मुले व मुली यांच्या वाढीच्या वयाच्या काळामध्ये प्रथिनयुक्त आहार मुलांना व मुलींना योग्य प्रमाणात दिला गेला पाहिजे. प्रथिने वाढत्या वयाच्या मुला-मुलींची हाडे बळकट करण्यास मदत करतात व उंची वाढण्यास देखील वाव मिळतो. मात्र बऱ्याच कुटुंबांमध्ये आर्थिक परिस्थितीमुळे किंवा जास्त गरीबीमुळे अन्नाचा अपुरा पुरवठा अशा समस्या असल्यामुळे पोषक व सकस अन्नाचा पुरवठा मुलांना देणे शक्य होत नाही. त्यामुळे मुलांची वाढ नीट होत नाही व उंची कमी राहते.

उंची वाढवण्यासाठी उपाय

उंची वाढवण्या करता अनेक उपाय केले जातात आज-काल बाजारामध्ये अनेक प्रकारची उंची वाढवणारी औषधे, चुर्ण पावडर, इंजेक्शन्स, मेडिसिन देखील उपलब्ध झाले आहेत व ही मेडिसिन शास्त्रशुद्ध सिद्ध देखील झालेली आहेत. मात्र काही पारंपरिक उपायांबद्दल आम्ही आपल्याला माहिती देवु इच्छितो.

शारीरिक कसरती

मुला-मुलींची उंची वाढवण्याकरता व शारीरिक कसरतींमध्ये दोरउड्या मारणे, मल्लखांब खेळणे, योगासने करणे, धावणे,पळणे, उड्या मारणे यासारखे अंगमेहनतीचे व शारीरिक थकवा आणतील असे व्यायाम करुन घ्यावेत.

पुलअप्स, पुशअप्स करणे

या प्रकारच्या व्यायामामुळे अवयवांची स्ट्रेचिंग होते, आपले माकड हाड, पाय व कंबर हे उंची वाढवण्याचे कारक मानले जातात. या व्यायामांमुळे उंची वाढण्यास मदत होते.

सायकलिंग

सायकल शर्यती किंवा नियमित सायकल चालवणे यामुळे हाडे व स्नायु यांचा चांगला व्यायाम करवुन घेता येतो. पायांना जास्त प्रमाणात व्यायाम झाल्यास उंची वाढत जाते तसेच सायकलिंगमुळे उंची वाढण्यास मदत होते.

प्रथिनयुक्त पदार्थांचा आहारात समावेश

आपल्या मुलांना वाढीचा व यामध्ये प्रथिने युक्त आहार दिला गेला पाहिजे. यामध्ये सोयाबीन, अंडी, डाळी, कडधान्य यांचा भरपूर प्रमाणात समावेश केला पाहिजे. प्रथिने हे हाडांना मजबूत करतात व उंची वाढवण्याकरता उपयोगी मानले जातात. सकस व चौरस आहार वाढत्या वयातील मुला-मुलींना दिला गेल्यास त्यांची उंची चांगल्या प्रकारे वाढते.

प्रोटीन पावडर

आज-काल बाजारामध्ये अनेक प्रकारच्या प्रोटीन पावडर उपलब्ध आहेत. मात्र आपण घरच्या घरी देखील अशा प्रोटीन पावडर बनवुन आपल्या मुलांना वाढीसाठी आवश्यक प्रोटीनचा योग्य पुरवठा करू शकतो. प्रोटीन पावडर दुधामध्ये मिसळून मुलांना प्यायला दिल्यास मुलांची उंची वाढते. शरीराची प्रोटीनची कमतरता भरून निघते.

उंची वाढवण्यासाठी घरगुती उपाय

काही घरगुती उपायांनी आपण आपल्या मुला-मुलींची उंची सरासरीपेक्षा जास्त वाढू शकतो.

 संतुलित आहार

आपण रोजच्या जेवनामध्ये संतुलित आहार घेतला तर शरीर वाढीसाठी आवश्यक असलेली हार्मोन निर्माण होण्यामध्ये मदत होते व त्यामुळे उंची वाढवण्यात देखील लाभ होतो. सकस आहारामध्ये सर्व प्रकारचे विटामिन्स, कॅल्शियम, प्रोटीन, फॉस्फरस, झिंक प्रोटीन यांचा समावेश असायला हवा. तसेच यासोबतच रोजच्या आहारात दुधाचे सेवन करावे. वेगवेगळ्या फळांचे रस किंवा ज्यूस देखील सेवन करणे चांगले असते.

चांगली झोप

वाढत्या वयातील मुलांची झोपेत उंची वाढते असे म्हटले जाते! त्यामुळे उंची वाढण्याकरता चांगली झोप येणे देखील आवश्यक असते. याकरता लहान मुलांना आठ ते नऊ तास झोप लागणे आवश्यक आहे.

अश्वगंधा

अगदी पुरातन काळापासून अश्वगंधाचा वापर शरीर वाढीसाठी व उंची वाढीसाठी केला जातो. त्याकरता रोज रात्री झोपण्याअगोदर एक ग्लास गरम दूधामध्ये दोन चमचे अश्वगंधा पावडर टाकून झोपण्यापूर्वी घेतल्यास आपल्याला काही दिवसातच आपल्या उंचीमध्ये कमालीचा फरक झालेल‍ा जाणवताना दिसेल.